John Forbes Nash'in Oyun Kuramının İlhamı
Geri Dön EN ANA SAYFA HAKKIMDA BLOG SAYFAM

John Forbes Nash'in Oyun Kuramının İlhamı


John Forbes Nash'in ailesinin durumu vakti yerinde değilken John Forbes Nash burslu olarak Princenton Universitesi'ne kazanmıştır. O okulda başarı elde edemeyeceğini düşünen hocaları ona ''Dahi birisin ancak arkadaşlarının tezleri tamamlandı ama senin tezin ortada yok'' diye baskı yaparken aklına ilham gelmesi için oradan oraya elindeki kağıtlarla ve yanındaki hayali arkadaşıyla (şizofren rahatsızlığına sahip) koşuşturup durur. Okulunun geneli zengin insan oldukları için John Forbes Nash'in bir arkadaşı John Forbes Nash'i akşam ki eğlence için birahaneye davet eder. John Forbes Nash daveti kabul edip oraya gider. John Forbes Nash ve üç arkadaşı eğlenmek için kendilerine çift olacak kadın aramaya başlarlar. Karşılarında dört güzel kadın görürler. Ancak dördünün üçü olağanüstü güzelliğe sahiptirler. Onları gece için ikna edemezler. John Forbes Nash aklının bir ucunda yazacağı tezi düşünürken aniden fikir patlar. John Forbes Nash der ki:

Bunu duyan arkadaşları çok mantıklı bir fikir derler. John Forbes Nash yerinde durur mu? Koşar Üniversitenin yerleşkesindeki odasına. Hayali arkadaşı ile birlikte aklına gelen bu örnekli kuramı yazmaya başlar. Standart ekonomi mantığı ''kaliteli olan daha karlı kalitesiz olan daha karsız satılır''dır. Ancak John Forbes Nash bunun böyle en karlı biçim olamayacağını düşünür ve yazmaya başlar. Önemli olan kar miktarı değildir. Asıl önemli olan Kar oranıdır. Burada bahsetmek istediği şudur. Bu geceki olaydaki kadınlar ürün görevini görüyor. Erkeklerin çirkinden yakışıklısına doğru da kar oranı görevini görüyor. Yani en çirkin kadına kar oranı yüksek olan bir erkeği verirsen en güzel kadın en düşük kar oranlı erkeği bile seçer. Bu mantığı sayılara dökersek aynen şöyle: 100 Tl olan bir ürünü 120 Tl'ye satmak mı daha mantıklı yoksa 1 Tl'ye olan bir ürünü 2 Tl'ye satmak mı? Eğer siz 20 Tl karı olanı 1 Tl karı olana göre daha mantıklı bulduysanız yanılıyorsunuz. Çünkü 20 Tl karı olan ürünü satarak %20 kar yaparsınız anca 1 Tl'lik karı olan ürünü satarak %100 kar yaparsınız. Kar miktarları değilde kar oranları daha etkili bir ekonomi biçimidir. Bu kuramı hocasına verir. Hocası der ki ''Bu kuram 150 yıllık ekonomi mantığına aykırı olduğunu biliyorsun dimi Bay John'' der. John'da farkınayım diye cevaplar. Hocası dahice deyip tezini kabul eder. Günümüzde de bu ekonomi mantığı hala etkindir. Örneğin Bir dönerci dönerden kazanmaz dönerin yanında sattığı ayrandan kazanır. Çünkü ayranın kar oranı dönere göre daha fazladır. Gördüğümüz gibi matematik alanında bulunan fikirlerin, kuramların, teorilerin bulunuşları hepsi birer tesadüftür.